Voorafgaand aan het rondetafelgesprek van 27 mei diende Durk van Tuinen namens de Nederlandse Vissersbond een position paper in. Daarin werd multifunctioneel ruimtegebruik genoemd als één van de belangrijkste voorwaarden voor een toekomstbestendige visserijsector. Tijdens het gesprek werd dit punt verder onderstreept met een kaart van de Noordzee.

Die kaart laat duidelijk zien hoeveel ruimte inmiddels is gereserveerd of in beeld is voor onder andere windenergie, natuurgebieden, scheepvaart, zandwinning en andere functies. Voor de kottervisserij blijft daardoor steeds minder ruimte over.

Noordzee is niet onbeperkt

Waar circa twintig jaar geleden nog bijna het hele Nederlandse deel van de Noordzee bevisbaar was voor de kottervisserij, is dat beeld inmiddels flink veranderd. Steeds meer gebieden krijgen een andere bestemming of worden beperkt toegankelijk.

Tegelijkertijd staan er op de kaart nieuwe ambities voor de periode na 2030, onder andere voor verdere uitbreiding van windenergie op zee. Daarmee wordt de vraag steeds urgenter hoe al deze functies op de Noordzee een plek moeten krijgen.

Er is simpelweg te weinig ruimte om alle gebruikers volledig naast elkaar te laten bestaan. Wanneer iedere functie apart wordt ingetekend, wordt de visserij steeds verder weggedrukt.

Nieuwe afspraken na 2030

De visserijsector is deelnemer aan het Noordzeeoverleg. Binnen het huidige Noordzeeakkoord is afgesproken om geen windparken in natuurgebieden te plaatsen. Dat akkoord loopt tot 2030.

De aanvullende ambities voor windenergie op zee kijken echter verder vooruit. Binnen het Noordzeeoverleg vinden daarom inmiddels de eerste verkennende gesprekken plaats over een mogelijke verlenging van het Noordzeeakkoord na 2030.

Voor de Nederlandse Vissersbond is de inzet helder. In nieuwe afspraken moet multifunctioneel ruimtegebruik een veel stevigere plek krijgen. Dat betekent dat ook de combinatie van windenergie en Natura 2000-gebieden na 2030 mogelijk moet worden gemaakt.

Combineren in plaats van uitsluiten

Vaak wordt gesteld dat windenergie in Natura 2000-gebieden niet mogelijk is. De Nederlandse Vissersbond vindt dat te kort door de bocht. In het buitenland zijn voorbeelden waar windenergie en natuurgebieden samengaan, zoals op de Doggersbank in Engeland.

Ook in Nederland is windenergie binnen Natura 2000-gebied niet onbekend. In het Natura 2000-gebied IJsselmeer staat bijvoorbeeld een groot windpark. Dat gebied is aangewezen onder de Vogelrichtlijn, terwijl veel Natura 2000-gebieden op de Noordzee juist vooral gericht zijn op bodembescherming.

Dat betekent niet dat alles zomaar overal kan. Wel betekent het dat er serieus gekeken moet worden naar wat mogelijk is, zeker nu de ruimte op zee steeds schaarser wordt.

Begrip voor de positie van de visserij

Tegen die achtergrond moet er begrip zijn voor de duidelijke vraag van de visserijsector. Als er te weinig ruimte is om alle functies apart naast elkaar te laten bestaan, dan moet multifunctioneel ruimtegebruik serieus mogelijk worden gemaakt.

De kottervloot is de afgelopen jaren sterk kleiner geworden. Juist de vissers die zijn overgebleven, moeten voldoende ruimte houden om hun werk te kunnen blijven doen. Als de huidige plannen op dezelfde manier doorgaan, bestaat het risico dat er op het Nederlandse deel van de Noordzee te weinig ruimte overblijft voor de kottervisserij.

De kaart die tijdens het rondetafelgesprek is gedeeld, laat zien dat de Noordzee voller wordt dan ooit. Dat vraagt om keuzes waarbij de visserij niet opnieuw het sluitstuk wordt, maar volwaardig onderdeel blijft van de ruimtelijke ordening op zee.