Recent is het onderzoek “Spatial challenges of the Greater North Sea fisheries” gepubliceerd, een gezamenlijke studie binnen het Greater North Sea Basin Initiative (GNSBI). Dit onderzoek brengt voor het eerst op brede schaal in kaart hoe de visserij in de Noordzee wordt geraakt door de toenemende druk door andere vormen van ruimtegebruik.

De Noordzee is één van de drukst gebruikte zeegebieden in Europa. Activiteiten zoals offshore windenergie, scheepvaart en natuurmaatregelen nemen snel toe. Het onderzoek laat zien dat deze ontwikkelingen steeds vaker samenvallen met belangrijke visgronden. Hierdoor ontstaat toenemende druk op de ruimte voor de visserij, met directe gevolgen voor de sector.

Hoe is gekeken naar de impact?

Het onderzoek analyseert gegevens van ongeveer 1.200 vissersvaartuigen uit vijf Noordzeelanden, waaronder Nederland, over de periode 2018–2022. Door deze data te combineren met kaarten van geplande windparken en natuurgebieden richting 2030, ontstaat inzicht in waar visserij en andere functies elkaar overlappen. Met behulp van het zogenoemde “Stress Level” is bepaald welk deel van vangsten en inkomsten mogelijk geraakt wordt wanneer gebieden voor visserij worden gesloten door windparken of natuurmaatregelen.

Belangrijkste bevindingen

De centrale conclusie van het onderzoek is duidelijk: Er is sprake van een grote overlap tussen visgronden en gebieden waar in de toekomst beperkingen zullen gelden. Dat leidt tot economische risico’s voor de sector. Sommige visserijen kunnen te maken krijgen met verlies van meer dan 10–15% van hun inkomsten of vangsten. Het onderzoek laat ook een genuanceerd beeld zien:

• De impact verschilt sterk per land, vloot en type visserij;
• Niet alle visserijen worden in dezelfde mate getroffen;
• Effecten kunnen sterk verschillen tussen havens en individuele visserijbedrijven, waarbij sommige ondernemers aanzienlijk harder geraakt worden dan anderen.

Vooruitblik: druk gaat verder toenemen

De resultaten bevestigen dat vissers te maken krijgen met minder beschikbare visgronden, toenemende concurrentie op zee en een grotere onzekerheid over de toekomst. Hoewel vissers zich deels kunnen aanpassen, laat het onderzoek zien dat dit niet altijd eenvoudig of economisch haalbaar is. De verwachting is dat de ruimtedruk in de Noordzee de komende jaren verder zal toenemen, onder andere door uitbreiding van offshore windenergie en natuurgebieden. Het onderzoek benadrukt daarom het belang van een goede balans tussen verschillende activiteiten op zee en een sterke positie van de visserij in ruimtelijke besluitvorming. Ook wordt aanbevolen om dit type analyse regelmatig te herhalen, zodat ontwikkelingen en effecten beter gevolgd kunnen worden en besluitvorming gebaseerd blijft op actuele inzichten.

Tijdens de GNSBI-conferentie van vorige week heeft de Nederlandse Vissersbond opgeroepen om dit onderzoek te continueren en landen als het Verenigd Koninkrijk en Noorwegen ook in de analyse mee te nemen. Zij zijn immers ook belangrijke spelers op de Noordzee. Ook hebben we verzocht om in het onderzoek een vertaalslag te maken naar de impact op de gehele visserijketen. De Nederlandse Vissersbond blijft de ontwikkelingen rondom het GNSBI nauw volgen en zet zich in om de belangen van de vissers op de Noordzee stevig onder de aandacht te blijven brengen.