Een gewone visreis kreeg voor Richard Hegeman en René de Jong van de WR123 een onverwachte wending. Voor de kust van Camperduin haalden zij een vliegtuigmotor met houten propeller boven water. Na onderzoek bleek het te gaan om onderdelen van een Nederlands watervliegtuig dat in 1940 in zee neerstortte.

Richard en René waren met de WR123 aan het vissen bij Camperduin toen het schip plotseling bleef hangen. Om te achterhalen wat er aan de hand was, haalden zij de netten boven.

“In eerste instantie leek het op een brok hout”, vertelt Richard. “Maar toen we beter keken, bleek het een propeller te zijn. Daarachter zat ook nog een motorblok. Het geheel hing vast in de pees.”

Hulp van de KNRM

De bemanning van KNRM-reddingboot Dolfijn was die maandagavond toevallig in de buurt voor een oefening en zag dat er iets bijzonders in het net van de WR123 hing. KNRM’er Kevin Stins wist vanaf de reddingboot een strop om de vondst te bevestigen. Vervolgens konden Richard en René de motor met de jumper aan dek hijsen.

Daar bleef het zware onderdeel liggen. Op de propeller troffen de vissers een typeplaatje aan. Richard maakte hiervan een foto en stuurde deze naar wrakduiker Ernst Jongejan. Hij ging direct op onderzoek uit en nam contact op met Museum Vliegveld Bergen.

Bijzondere geschiedenis

Nog diezelfde avond kregen de vissers meer te horen over de mogelijke herkomst van hun vondst. Volgens Museum Vliegveld Bergen gaat het waarschijnlijk om de motor en propeller van een Nederlands watervliegtuig dat in de nacht van 13 op 14 april 1940 voor de kust van Camperduin neerstortte. Beide inzittenden kwamen daarbij om het leven.

Het vliegtuigwrak werd destijds geborgen en opgeslagen in een hangaar op Vliegveld Bergen, maar ging na de Duitse inval in mei 1940 verloren. Dat er ruim 86 jaar later alsnog onderdelen van het toestel boven water zijn gekomen, maakt de vondst volgens het museum bijzonder en zeldzaam.

Museum Vliegveld Bergen heeft de motor inmiddels opgehaald voor verder onderzoek. Naar verwachting krijgen de motor en propeller volgend jaar een plek in het museum.

Dynamiek van de zeebodem

Volgens Ben Scholten van de Nederlandse Vissersbond benadrukt de vondst dat de zeebodem voortdurend in beweging is. “Deze vondst laat goed zien hoe dynamisch de Noordzee van nature is. Het gaat om een plek waar al jarenlang regelmatig wordt gevist en toch komt een onderdeel dat daar sinds 1940 op de zeebodem ligt nu ineens weer boven. Dat zegt wel iets over de dynamiek van de zeebodem en hoe materiaal dat tientallen jaren onder water en zand heeft gelegen, weer aan de oppervlakte kan komen”, aldus Scholten.

De bijzondere vondst laat eveneens zien welke signalerende rol vissers op zee kunnen vervullen. Zij komen op plekken waar maar weinig anderen dagelijks aanwezig zijn en treffen daar soms bijzondere voorwerpen, afval of veranderingen in de natuur aan. Door alert te handelen en deskundigen in te schakelen, hebben Richard en René eraan bijgedragen dat een bijzonder onderdeel van de Nederlandse geschiedenis verder kan worden onderzocht en bewaard.

De historische achtergrond in dit artikel is gebaseerd op berichtgeving van NH Nieuws