De Britse Maritime and Coastguard Agency (MCA) adviseert zeevarenden, scheepseigenaren en havens om zich voor te bereiden op verstoring of uitval van satellietnavigatie. Wereldwijd nemen meldingen van signaalverstoring en misleidende positiegegevens toe. De instantie benadrukt daarom het belang van betrouwbare alternatieven en navigatievaardigheden aan boord.

Niet volledig afhankelijk van GPS

De Britse Maritime and Coastguard Agency (MCA) heeft de richtlijn Marine Guidance Note MGN 719 in oktober gepubliceerd. Hierin waarschuwt de instantie voor het toenemende risico op verstoring van satellietnavigatie. De maritieme sector wordt opgeroepen om de werkwijzen aan boord te herzien en ervoor te zorgen dat veilige navigatie niet volledig afhankelijk is van GPS.

De MCA adviseert zeevarenden om te oefenen met navigeren zonder GPS. Daarvoor moeten zowel de benodigde vaardigheden als alternatieve navigatiemiddelen aan boord beschikbaar zijn, zoals papieren zeekaarten, passers en kaartplotgereedschap.

Verstoring en verkeerde positiegegevens

De afgelopen jaren is wereldwijd een toename gemeld van GNSS-verstoringen. De MCA noemt daarbij met name de Zwarte Zee, de Oostzee, de Golfregio en delen van Oost-Azië.

Verstoring kan verschillende vormen aannemen. Bij ‘jamming’ worden satellietsignalen geblokkeerd of verstoord, waardoor de ontvangst verslechtert of wegvalt. Bij ‘spoofing’ krijgt de ontvanger valse informatie aangeboden. Apparatuur kan daardoor een verkeerde positie aangeven.

Gevolgen voor meerdere systemen

De waarschuwing beperkt zich niet tot elektronische zeekaarten. Ook AIS, stuurautomaten, dynamische positioneringssystemen en radarfuncties die satellietgegevens gebruiken, kunnen worden beïnvloed. De MCA noemt daarnaast communicatieapparatuur en, specifiek voor de visserij, netplotters en systemen voor het volgen van vistuig.

Ook aan wal worden satellietgegevens gebruikt, bijvoorbeeld door verkeersbegeleiding, loodsdiensten en havenbeheerders. De gevolgen van een verstoring kunnen daardoor op verschillende plekken in de maritieme keten merkbaar zijn.

Aandachtspunt voor de visserij

Voor vissers, die dagelijks met navigatieapparatuur werken, is de waarschuwing aanleiding om de situatie aan boord na te lopen. Welke systemen gebruiken satellietgegevens? Hoe kan de positie onafhankelijk worden gecontroleerd? En weet de bemanning wat zij moet doen wanneer de informatie op het scherm niet overeenkomt met de waarnemingen buiten?

Voorzitter Johan K. Nooitgedagt: “De vanzelfsprekendheid van goede GPS-signalen is er door de jaren heen aan boord van schepen ingeslopen. De wereldpolitiek is anders geworden en dan is de vraag wie er aan de knoppen kan en mag draaien. Ontregelen is het toverwoord geworden en ‘de plaatsbepaling misleiden’ is daar één van. De andere is onder andere de cybersecurity. Cybersecurity is het geheel van technologieën, processen en maatregelen om computers, netwerken, software en gegevens te beschermen tegen ongeoorloofde toegang, diefstal of schadelijke aanvallen. Dit bericht kan voor sommigen een wake-up call zijn. Een gewaarschuwd mens telt voor twee”.

Door deze vragen vooraf te bespreken, kunnen schipper en bemanning zich voorbereiden op een mogelijke verstoring.

Bron: Maritime and Coastguard Agency – MGN 719.