Nagenoeg de hele Nederlandse kustzone, de Waddenzee en de Scheldes zijn aangewezen als Natura 2000-gebied. En laat dat nou net de gebieden zijn waar onze Nederlandse garnalenvissers al generaties lang hun garnalen vangen. Om daar te mogen vissen, hebben zij een natuurvergunning nodig. Na een lange en zorgvuldige procedure verleende toenmalig staatssecretaris Rummenie medio 2025, op aanvraag van de Nederlandse Vissersbond, een langjarige Wnb-vergunning. Die moest de garnalenvissers zekerheid bieden. Verschillende natuurorganisaties maakten echter bezwaar en stapten na de afwijzing daarvan naar de Rechtbank Noord-Nederland. Op 9 november vond de zitting plaats.

“Wij zijn niet tegen de garnalenvisserij”

Met die woorden opende de advocaat namens de natuurorganisaties, waaronder Stichting De Noordzee, de Waddenvereniging en Natuurmonumenten. De opmerking zorgde voor gefronste wenkbrauwen en verontwaardiging bij de vissers, die in groten getale aanwezig waren. Ook in Trouw liet Jorien Bakker van Natuurmonumenten optekenen dat zij “het de garnalenvissers echt niet onmogelijk wil maken”.

Die woorden zijn volgens Durk van Tuinen moeilijk te rijmen met de inzet van de organisaties. Zij stellen immers de vergunning ter discussie die de basis vormt voor het werk en inkomen van de Nederlandse garnalenvissers. Daarnaast vroegen zij via een voorlopige voorziening om directe beperkingen, waaronder sluiting van de hele oostelijke Waddenzee.

Dat leidde tijdens de zitting tot veel onbegrip. De rechter liet dan ook al vrij snel weten dat de voorlopige voorziening, waarmee de natuurorganisaties direct verstrekkende maatregelen wilden laten doorvoeren, te ver ging.

Intensieve dag voor aanwezige vissers

Hoewel het beroep formeel is gericht tegen het ministerie van LVVN, dat de vergunning heeft verleend, voelde het voor de aanwezige vissers alsof zij zelf tegenover de natuurorganisaties stonden. Dat is begrijpelijk: het gaat om hun vergunning en hun bedrijven. Zij ondervinden uiteindelijk de gevolgen van deze procedure.

Naast het beroep van de gezamenlijke natuurorganisaties behandelde de rechtbank ook het beroep van Stichting Natuurbeschermingswacht Meppel en omstreken. Deze vrijwilligersorganisatie zet zich in voor de bescherming van natuur, landschap en stads- en natuurschoon in Meppel en de wijde omgeving. De rechters stelden direct de vraag of de garnalenvisserij onder die ‘wijde omgeving’ valt en of de stichting daarmee belanghebbende is in deze zaak. Ook daarover zal de rechtbank uitspraak doen. De inhoudelijke bezwaren van de stichting richtten zich vooral op stikstofuitstoot.

De zitting duurde in totaal acht uur en werd door de aanwezige vissers met spanning gevolgd.

Zorgvuldig voorbereid

De Wnb-vergunning is van groot belang voor het voortbestaan van onze garnalenbedrijven. De Nederlandse Vissersbond had de verdediging daarom samen met de betrokken advocaten, deskundigen en vissers tot in detail voorbereid.

De vissers en de Nederlandse Vissersbond als vergunningaanvrager, mede namens PO Urk, PO NVA en Stichting Visserij en Natuur, werden bijgestaan door Valerie van ’t Lam en Joop Stoker van Stibbe Advocaten uit Amsterdam. Ecologen Bert Keus, Marnix van Stralen en Reinoud Kleijberg waren aanwezig om waar nodig inhoudelijke toelichting te geven en de advocaten van aanvullende details te voorzien.

Vanuit de Nederlandse Vissersbond waren Johan Nooitgedagt, Ruben van Beek, Amerik Schuitemaker en Durk van Tuinen betrokken. Ook vissers Jan Simon de Haan (WR 109), Henk Buitjes (ZK 37) en Pieter Wouda (ST 20) maakten deel uit van het team. Daarnaast verdedigde de landsadvocaat namens het ministerie van LVVN de verleende vergunning met overtuiging.

Uitspraak verwacht begin 2027

De natuurorganisaties hadden via de voorlopige voorziening gevraagd om onmiddellijke sluiting van alle laagdynamische gebieden in de Waddenzee, waaronder het hele oostelijke deel. Ook wilden zij sluiting van VIBEG-zone 2, een gebied ten noorden van Ameland en het bodembeschermingsgebied in de Voordelta, naast een forse beperking van het aantal visuren.

Nadat de rechter had laten weten weinig te voelen voor deze verstrekkende voorlopige maatregelen, verzochten de organisaties om deze mee te nemen in de hoofdprocedure. Daarin wordt naar verwachting begin 2027 uitspraak gedaan.

Dan volgt naar verwachting ook een uitspraak in de zaak van Vissersvereniging Hulp in Nood. Deze vereniging stelt dat de garnalenvisserij onder ‘bestaand gebruik’ valt en daarom geen Wnb-vergunning nodig heeft.

Hoewel de visserijsector met een redelijk gevoel op de zitting terugkijkt, blijft de onzekerheid tot de uitspraak bestaan. Voor een gedetailleerd verslag van de zitting verwijzen wij naar Visserijnieuws van aanstaande vrijdag.