Afgelopen dinsdagnacht gingen Thomas en ik, Ruben,  mee met de atoomkuilsurvey. Voor Thomas was het de tweede keer, voor mij de eerste. Een mooie gelegenheid om van dichtbij te zien hoe onderzoekers en vissers samenwerken aan het onderzoek naar de visstand in het IJsselmeer, Markermeer en IJmeer. De definitieve resultaten volgen later, maar aan boord kregen we alvast een indruk van de hoeveelheden vis en de verschillen tussen de onderzochte locaties.

Vanuit Enkhuizen het IJsselmeer op

Tijdens de vier weken durende survey onderzoekt Wageningen Marine Research (WMR), samen met ATKB en twee IJsselmeervisserijbedrijven, de visstand in deze wateren. Het onderzoek vindt ’s nachts plaats. Na een gewone werkdag vertrokken we daarom richting Enkhuizen, waar we om 19.00 uur aan boord stapten van de HN-35 en HN-3 van Bart en Jan Last.

Vanuit de haven voeren we naar de eerste onderzoekslocatie bij Lemmer. Naast de onderzoekers van WMR en ATKB waren ook Hans Poepjes en Rocco Laan van de WON-77 aanwezig. Normaal gesproken wordt voor de atoomkuilsurvey ook met de WON-77 gevist. Deze nacht stond echter onderzoek met de stortkuil op het programma, op ondiepe locaties waarvoor de schepen van Last beter geschikt zijn.

Veel jonge vis in de vangsten

Na de eerste trek zagen we meteen hoeveel vis er in het net zat. Het was indrukwekkend om te zien wat een trek van slechts anderhalve kilometer opleverde. Vooral de grote hoeveelheid jonge vis viel ons op.

Het team ging direct aan de slag met het sorteren van de vangst. De grotere vissen werden op soort gebracht en gemeten, waarna ze vrijwel meteen weer levend overboord gingen. Vervolgens werden ook de kleinere vissen gesorteerd en gemeten. Bij het onderzoek wordt alle gevangen vis zo snel mogelijk teruggezet.

Thomas en ik mochten helpen met het meten van de palingen. Dat bleek nog een aardig karwei, zeker op de locaties waar er veel werden gevangen. Een paling laat zich nu eenmaal gemakkelijker vasthouden als hij gerookt is. Toch lukte het ons om alle lengtes te noteren, waarna ook de palingen snel weer levend overboord gingen.

Iedere locatie een andere vangst

Na de eerste onderzoekslocatie volgden verschillende trekken bij de Houtribdijk. We sloten de nacht af met een locatie bij Medemblik. Naast de hoeveelheden vis vielen ons vooral de verschillen tussen de vangsten op. Op iedere locatie waren weer andere soorten sterker vertegenwoordigd.

Juist die verschillen maakten het interessant om mee te kijken. De vangsten gaven ons een eerste indruk van wat er op de onderzochte plekken zwemt. Wat dit betekent voor de visstand in het hele gebied, moet blijken uit de verdere verwerking en analyse van de onderzoeksgegevens.

Samenwerking en gehaktballen

Ook de samenwerking aan boord was mooi om te zien. Het team werkt ieder jaar vier weken lang, nacht na nacht, met elkaar en is daardoor goed op elkaar ingespeeld. Er werd hard gewerkt, maar er was ook volop ruimte voor gezelligheid. De koffie vloeide rijkelijk en rond middernacht serveerde Bart Last gehaktballen voor iedereen. Die gingen er tijdens het nachtwerk goed in.

Dankzij de goede sfeer, het rustige weer en alles wat er te zien en te doen was, vloog de tijd voorbij. Toen we om 05.00 uur terugkeerden in de haven, realiseerden we ons dat we tien uur op het water hadden doorgebracht. Het voelde eerder als drie uur.

Het was bijzonder om een nacht mee te kijken en zelf een handje te helpen bij dit onderzoek. Dank aan de mannen van de HN-3, HN-35 en WON-77 en aan de medewerkers van ATKB en WMR voor hun gastvrijheid en uitleg aan boord!