Samen afspraken maken om duurzamer te vissen klinkt logisch. Toch kunnen Europese concurrentieregels dit lastig maken. Tijdens zijn afstudeerstage bij de Nederlandse Vissersbond onderzocht Roan Schoop waar de regels knellen en hoe dit kan worden verbeterd. De garnalenvisserij vormde daarbij een belangrijk voorbeeld.

Van februari tot en met juli liep Roan stage bij de Nederlandse Vissersbond voor zijn opleiding European Studies aan NHL Stenden. Zijn onderzoek draaide om de vraag: hoe kunnen vissers gezamenlijk werken aan duurzaamheid, zonder dat Europese regels hen daarbij in de weg zitten?

Afspraken om het garnalenbestand te beschermen

De Nederlandse garnalensector werkt met een gezamenlijk beheerplan om het garnalenbestand gezond te houden. Daarin staan onder meer afspraken om minder uren te vissen of de visserij tijdelijk stil te leggen als dat nodig is. Deze afspraken zijn ook belangrijk voor het behoud van het MSC-duurzaamheidscertificaat.

Voor vissers betekent minder vissen dat zij tijdelijk minder kunnen verdienen. Het is daarom belangrijk dat iedereen zich aan de afspraken houdt. Wanneer andere vissers blijven doorvissen, kunnen zij profiteren van de inspanningen van de vissers die zich wel aan de beperkingen houden. Dat maakt het moeilijker om gezamenlijke maatregelen vol te houden.

Europese regels maken samenwerking lastig

Producentenorganisaties willen deze duurzaamheidsafspraken daarom bindend kunnen maken voor hun leden. Volgens Roans onderzoek kunnen Europese concurrentieregels dit belemmeren. Deze regels moeten voorkomen dat bedrijven onderling afspraken maken die de concurrentie beperken.

Daar zit het knelpunt: Europa wil dat de visserij verduurzaamt, maar de regels kunnen het lastig maken om de benodigde afspraken samen uit te voeren.

Voor de landbouw bestaat al een speciale uitzondering. Boeren mogen onder voorwaarden gezamenlijk duurzaamheidsafspraken maken die verder gaan dan wat wettelijk verplicht is. Volgens het onderzoek ontbreekt voor de visserij een vergelijkbare regeling.

Ook belangrijk voor de verkoop

Goede beheerafspraken zijn niet alleen belangrijk voor het garnalenbestand. Ze dragen ook bij aan het behoud van het MSC-certificaat. Verschillende afnemers stellen dit keurmerk als voorwaarde voor de aankoop van garnalen.

Als het certificaat verloren gaat, kan het daardoor moeilijker worden om garnalen te verkopen. Dat kan gevolgen hebben voor de prijs en het inkomen van vissers.

Voorstel voor duidelijkere regels

Roan stelde daarom voor om een nieuw artikel toe te voegen aan de Europese regelgeving voor de visserij: artikel 41 bis. Dit moet vissers, net als boeren, onder voorwaarden meer ruimte geven om gezamenlijk duurzaamheidsafspraken te maken.

Daarbij moeten duidelijke grenzen gelden. Afspraken mogen de concurrentie niet verder beperken dan nodig is om het duurzaamheidsdoel te bereiken. Ook moeten organisaties vooraf advies kunnen vragen, zodat zij weten of hun afspraken binnen de regels passen.

Met zijn onderzoek heeft Roan een waardevolle bijdrage geleverd aan dit dossier. De Nederlandse Vissersbond bedankt hem voor zijn inzet en kijkt met plezier terug op zijn stage.