De rechtbank Noord-Nederland in Haarlem heeft de zaak van een groep garnalenvissers uit de Noordkop niet-ontvankelijk verklaard. De vissers voerden een beroepsprocedure tegen het besluit van de staatssecretaris van het Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) om het Eierlandse Gat en het Oostwad te sluiten voor de visvangst. Tot grote frustratie van de betrokkenen is de zaak na jaren wachten niet inhoudelijk behandeld omdat de vissers naar de verkeerde rechter bleken te zijn doorverwezen.

Sluiting en het Viswad Convenant

De juridische strijd vloeit voort uit afspraken binnen het Viswad convenant uit 2022. Eind 2022 verleende de staatssecretaris vergunningen aan garnalenvissers om in de Waddenzee te vissen. Kort daarvoor werd echter een nieuwe regel van kracht waarmee het Eierlandse Gat en het Oostwad werden gesloten om de natuur te beschermen. De vissers uit de Noordkop, met name Wieringer vissers, waren het hier resoluut mee oneens en maakten bezwaar. Nadat dit bezwaar door het ministerie van LVVN werd afgewezen, stapten de vissers naar de bestuursrechter. Hier waren ze destijds door de staatssecretaris naar verwezen.

Juridische procedure en ondersteuning

De vissers werden in deze procedure bijgestaan door jurist Rob Scholten (De Bestuursrecht Jurist). Vanuit de Nederlandse Vissersbond sloot Durk van Tuinen aan om de vissers te ondersteunen. Hij was destijds nauw betrokken bij de gesprekken rondom de sluiting, de daaraan gekoppelde uitkoopregeling van GK-vergunningen en de opvolging vanuit het Viswad convenant. De behandeling van de beroepszaak liet echter zeer lang op zich wachten.

Foutieve verwijzing door LVVN

Tijdens de zitting in Haarlem werd pijnlijk duidelijk dat het ministerie van LVVN de sluiting destijds niet correct heeft geregeld. De vertegenwoordiger van het ministerie stelde echter dat de staatssecretaris zich fors had ‘vergaloppeerd’ met de verwijzing naar de bestuursrechter en dat de bezwaren van de vissers om die reden eigenlijk niet-ontvankelijk hadden moeten worden verklaard. Een bestuursrechter mag zich namelijk niet uitspreken over een algemene, nieuwe regel.

De rechtbank volgde dit standpunt. Dit betekent dat de vissers mede op basis van de eerdere uitspraak in de bezwaarprocedure door LVVN foutief zijn verwezen naar de bestuursrechter. De rechtbank kon hierdoor niets anders doen dan de zaak niet-ontvankelijk verklaren, waardoor een inhoudelijke behandeling uitbleef.

Enorme teleurstelling en frustratie

De uitspraak is ingeslagen als een bom en zorgt voor een enorme teleurstelling en frustratie onder de garnalenvissers. Zij zijn na jaren van onzekerheid en procedurele vertragingen met lege handen naar huis gestuurd, terwijl tijdens de zitting wel werd vastgesteld dat de overheid fouten heeft gemaakt. De voorzitter van de rechtbank toonde weliswaar begrip voor de emoties van de vissers, maar gaf aan dat de rechtbank juridisch gezien geen andere keuze had.

Vervolgstappen naar civiele rechter

Voor de gedupeerde vissers is de strijd mogelijk nog niet volledig gestreden. Als pleister op de wonde resteert de optie om de zaak voor te leggen aan de civiele rechter om daar alsnog hun gelijk te halen. De vissers en hun adviseurs zullen de komende periode gebruiken om zich te beraden en te beslissen of zij deze stap naar de civiele rechtbank gaan zetten.