Staal, beton en de visser op zee. Midden op de Noordzee verrijzen straks geen extra booreilanden, windmolens, bakens of boeien, maar ook eilanden van staal en beton. Energie-eilanden noemen we ze. Denemarken zet de eerste stap met VindØ, en Nederland kijkt aandachtig mee. Het klinkt groots, duurzaam en onvermijdelijk. Alsof de energietransitie alleen kan slagen als we de zee volbouwen. Maar wie goed kijkt, ziet meer dan alleen schone stroom.

De plannen zijn indrukwekkend. Europa (het Verenigd Koninkrijk gaat nu flink voorop) moet in de komende decennia tien tot vijftien keer zoveel windenergie op zee realiseren als tot nu toe. Dat vraagt om nieuwe oplossingen. Energie-eilanden worden gepresenteerd als slimme knooppunten: minder kabels, betere verdeling van stroom tussen landen en zelfs ruimte voor de productie van groene waterstof. Een soort mega-stekkerdoos midden op zee. Op papier klopt het verhaal. Het biedt ook bepaalde kansen voor de visserij die ik eerder heb uitgesproken.

Toch schuurt het. Niet omdat vissers tegen duurzame energie zijn, integendeel. Ook vissers weten dat een gezonde zee en een stabiel klimaat geen luxe zijn, maar noodzaak. Wat schuurt, is de snelheid en de schaal waarmee plannen worden uitgerold, vaak zonder echt zicht op de gevolgen voor het leven en werken op zee. De Noordzee is geen leeg vlak op een tekentafel. Het is een werkgebied, een ecosysteem en een voedselbron.

Energie-eilanden beloven efficiëntie, maar vragen ook heel veel ruimte. Véél ruimte. Ruimte die niet meer beschikbaar is voor visserij, natuur of andere vormen van gebruik. En terwijl experts spreken over gigawatts en kerncentrales, blijven de praktische vragen vaak liggen. Wat betekent dit voor de visbestanden? Voor vaarroutes? Voor veiligheid op zee? En wie beslist uiteindelijk wat waar mag? Voor de veiligheid van kabels en leidingen zie ik een enorme kans voor beroepsvissers. Een rol in de bewaking. Een soort tweede tak van sport naast het vissen. Met geavanceerde sonar kom je een heel eind en maak jezelf een verlengstuk van de marine.

De toekomst die we misschien nog onvoldoende kennen, is er één waarin functies op zee zich steeds meer opstapelen. Energie, natuur, defensie, scheepvaart en visserij moeten allemaal een plek krijgen. Dat kan alleen als keuzes eerlijk en transparant worden gemaakt. Niet achteraf, maar vooraf. Niet over beroepsvissers, maar mét de beroepsvissers.

Energie-eilanden kunnen, mits goed bedacht en multi-functioneel, onderdeel zijn van een duurzame toekomst. Misschien zelfs een noodzakelijke. Maar duurzaamheid is meer dan CO₂-reductie alleen. Het gaat ook over sociale rechtvaardigheid, voedselzekerheid en het behoud van kennis en vakmanschap dat generaties lang op zee is opgebouwd. Maak het efficiënter dan dat het nu is.

Denemarken staat bekend als een duurzaam land. Laten we hopen dat die duurzaamheid niet alleen zit in staal en beton, maar ook in het vermogen om alle gebruikers van de zee serieus mee te nemen. Want een echte energietransitie lukt alleen als niemand overboord wordt gezet.